Chương 1: Bức ảnh có thêm một ngôi đền

Trên bậc thềm thứ ba của một ngôi đền không có trong bất cứ hồ sơ di tích nào, một người phụ nữ áo sơ mi xanh đang đứng, tay che ngang trán, quay mặt nhìn thẳng về phía ống kính.

Vy biết chiếc áo đó. Vy biết dáng đứng đó. Và nếu cô chớp mắt, dù chỉ một phần giây, người ấy sẽ bỏ tay xuống khỏi trán. Lần này, sẽ nhìn thấy cô.

- Ba năm trước, một giờ sáng.

Khánh Vy biết chắc tấm ảnh ấy không có ngôi đền nào.

Cô nhớ từng giây của buổi chiều đó. Ba năm trước, tháng Tư, cái nắng vàng như mật rót xuống bãi đá ven biển làng Cát Lở.

Cô đứng quay lưng ra biển, gió thổi tóc dạt sang một bên, sau lưng chỉ có đường chân trời và một mỏm đá nhô ra như sống lưng con thú khổng lồ đang ngủ.

Cô đã chụp tấm ảnh ấy bằng máy của chính mình, đã xem lại nó không dưới năm chục lần, đã cắt cúp nó cho một bài viết về du lịch bền vững mà người ta chia sẻ tới mấy nghìn lượt.

Cô thuộc tấm ảnh ấy như thuộc lòng bàn tay mình. Cô còn nhớ cả cái khoảnh khắc bấm máy, lúc một con dã tràng nhỏ chạy ngang qua mũi giày cô và cô suýt cười, suýt làm hỏng khung hình.

Cô nhớ cả mùi của buổi chiều ấy, mùi muối mặn trộn với mùi rong khô phơi trên đá, cái mùi đặc trưng của một bờ biển đã quay lưng với mọi tuyến du lịch.

Cô nhớ cả tiếng gió, một thứ gió đều và mỏng, lùa qua kẽ đá kêu vu vu như ai đang khẽ huýt sáo từ rất xa.

Vậy mà bây giờ, lúc một giờ sáng, trong căn phòng trọ chỉ sáng độc một ngọn đèn bàn, trên màn hình laptop, phía sau lưng cô trong tấm ảnh có một ngôi đền.

Vy ngồi thẳng dậy. Cái ghế kêu một tiếng rít khô khốc dưới sàn gỗ. Cái âm thanh ấy nghe to một cách bất thường trong căn phòng yên lặng, như thể không gian quanh cô vừa bị hút bớt đi một phần và mọi tiếng động còn lại đều vang hơn.

Cô đưa tay dụi mắt, tưởng mình hoa mắt vì thức khuya, rồi nhìn lại. Ngôi đền vẫn ở đó. Nó không nhúc nhích, không nhòe đi, không tan biến như những ảo giác mà mắt người ta dựng lên khi đã quá mệt.

Cô đang làm lại bộ ảnh cũ cho một dự án lưu trữ di sản, công việc buồn tẻ và tỉ mỉ mà cô nhận thầu để trả tiền nhà.

Quét lại file gốc, chỉnh màu, ghi chú địa danh, đóng gói. Hàng trăm tấm. Cô đã lướt qua tấm này nhanh như lướt qua chín mươi chín tấm trước đó, ngón tay đặt sẵn trên phím mũi tên để chuyển sang tấm kế.

Nhưng có cái gì đó níu mắt cô lại. Một khối tối ở góc trên bên phải, nơi lẽ ra chỉ có trời và đá. Cái khối ấy không thuộc về buổi chiều ấy.

Nó nằm trên tấm ảnh như một vết bẩn mà mắt cô từ chối bỏ qua, một thứ mà bản năng cô nhận ra là sai trước cả khi cô kịp gọi tên nó.

Cô kéo con trỏ về, phóng to. Bàn rê dưới ngón tay cô bỗng dấp mồ hôi, dù trong phòng chẳng có gì nóng. Hình ảnh nhảy gần lại, các điểm ảnh giãn ra, và cái khối tối kia thôi là một vệt mờ, bắt đầu hiện thành hình thù.

Đó là một mái đền. Mái ngói cong, rêu phủ xanh đen, hai đầu đao vút lên trời như hai ngón tay gầy. Dưới mái là khoảng tường vôi loang lổ, một khung cửa gỗ tối om, và bậc thềm đá dẫn lên.

Ngôi đền nằm ngay trên mỏm đá mà cô nhớ rõ là trống trơn. Nó không mờ ảo như một vệt sáng lọt vào ống kính. Nó rõ ràng, có khối, có bóng đổ.

Bóng của nó đổ về cùng một hướng với bóng của cô, nghĩa là cùng một mặt trời, cùng một buổi chiều. Cùng một khoảnh khắc cô bấm máy.

Vy nuốt khan. Cổ họng cô khô như vừa nuốt cát biển. Một phần trong cô muốn gập máy lại, đi ngủ, mai tỉnh táo nhìn lại sẽ thấy chẳng có gì. Nhưng cái phần làm nghề trong cô, cái phần đã quen moi sự thật ra khỏi những lớp đồn đại, lại không cho cô rời mắt.

Cô tự trấn an. Có thể là một lỗi ghép ảnh. Có thể tấm này đã bị ai đó xử lý, chồng lớp, rồi cô lưu nhầm bản chỉnh sửa thay cho bản gốc. Có thể trong một đêm mệt mỏi nào đó cô đã nghịch ghép cảnh rồi quên.

Cô mở thư mục, tìm file RAW, cái file thô mà máy ảnh ghi xuống thẻ nhớ ngay khoảnh khắc cô bấm nút, cái file không thể can thiệp bằng phần mềm mà không để lại dấu vết. Cô mở nó, tay hơi vụng về trên bàn rê, ngón tay cô lạnh đi mà cô không nhận ra.

Ngôi đền vẫn ở đó.

Trong file thô, nó còn rõ hơn. Cô thấy được cả những viên ngói rời ra ở góc mái, một dây leo rủ xuống từ đầu đao bên trái, và trên cánh cửa gỗ tối có một thứ gì đó được khắc hoặc đóng đinh, một hình tròn có nét chia bên trong, nhỏ quá nên cô chưa đọc ra.

Cô lùi ra, ngắm toàn cảnh. Ngôi đền nằm khít vào địa hình một cách hoàn hảo, đúng tỉ lệ, đúng phối cảnh, như thể nó vốn luôn ở đó và chính trí nhớ của cô mới là thứ sai.

Cảm giác ấy còn khó chịu hơn cả việc thấy ngôi đền, cái cảm giác bị chính ký ức của mình phản bội, bị nghi ngờ rằng có lẽ cô mới là người nhớ nhầm cả một buổi chiều.

Cô đứng dậy, đi lấy cốc nước, uống một hơi. Tiếng quạt trần quay đều trên đầu, từng vòng từng vòng như đang đếm một con số mà cô không nghe rõ.

Ngoài cửa sổ, con hẻm tối thẫm, một con mèo hoang băng qua vũng đèn đường rồi mất hút sau bức tường. Tiếng xe đêm xa xa, đều và buồn.

Mọi thứ bình thường. Chỉ có tấm ảnh là không. Cô đặt cốc nước xuống bàn, và để ý thấy tay mình vẫn còn run khe khẽ, một cái run mà cô cố thuyết phục mình là do căn phòng lạnh.

Vy là người không tin chuyện ma quỷ. Cô tin vào dữ liệu, vào nguồn, vào những thứ kiểm chứng được. Bốn năm làm blogger di sản đã dạy cô một điều: phần lớn những câu chuyện rùng rợn quanh các đền chùa cổ đều có lời giải tỉnh táo.

Một hiện tượng quang học. Một trí nhớ sai. Một lời đồn được thêm thắt qua nhiều miệng cho tới khi thành ma. Cô từng viết hẳn một loạt bài bóc trần những chuyện như vậy, từng bị mấy người trông đền giận lẫy vì cô làm mất thiêng nơi họ giữ.

Có một bà cụ ở một ngôi miếu cổ từng chỉ tay vào mặt cô mà mắng, bảo có những thứ không phải để bóc ra cho thiên hạ xem, có những thứ người ta giấu kín là để bảo vệ chính người tò mò.

Lúc ấy cô chỉ cười. Cho nên bây giờ cô làm cái việc mà bản năng nghề nghiệp mách bảo. Cô đi tìm bằng chứng phản bác chính mình.

Cô mở lại toàn bộ chuyến đi Cát Lở năm đó. Cả thảy hơn ba trăm tấm. Cô lọc ra những tấm chụp cùng mỏm đá ấy từ các góc khác nhau. Có tám tấm. Cô xếp chúng cạnh nhau trên màn hình, dàn thành một lưới ngay ngắn, như một thám tử bày tang vật lên bàn.

Trong bảy tấm, mỏm đá trống trơn. Sống lưng con thú đang ngủ, không có gì trên đó ngoài cỏ dại và mấy tảng đá xám phủ muối trắng. Cô đã đứng ở bảy vị trí khác nhau quanh cái mỏm ấy chiều hôm đó, chụp nó từ bảy hướng, và bảy lần nó đều trống.

Cô phóng to từng tấm một, soi kỹ cái chỏm đá, sợ rằng ngôi đền cũng nấp đâu đó mà cô không thấy. Không có. Trống trơn. Chỉ có đá, cỏ, và muối.

Chỉ trong một tấm, tấm cô đứng quay lưng ra biển, có ngôi đền.

Vy thấy gai ốc nổi dọc cánh tay, lan lên gáy. Cô với tay bật cái lò sưởi nhỏ dù trời không hề lạnh, chỉ để có thêm một tiếng động, một thứ ấm áp gì đó trong phòng.

Một ý nghĩ tỉnh táo cố chen vào, và cô bám lấy nó như bám lấy thành giếng. Nếu là lỗi cảm biến máy ảnh, lỗi sẽ xuất hiện ở vị trí cố định trên khung hình, không bám theo nội dung cảnh.

Nếu là phản chiếu trong ống kính, nó sẽ là vệt sáng tròn nhạt, không phải khối kiến trúc có bóng đổ đúng hướng nắng. Nếu là ghép ảnh vụng, mép ghép sẽ lộ ra dưới độ phóng đại.

Cô phóng to mép mái đền tới mức thấy từng hạt nhiễu. Không có mép ghép. Ngói nối liền vào trời, không một đường cắt. Mọi cách giải thích cô biết đều lần lượt sụp đổ, từng cái một, lặng lẽ, như nến tắt trong gió.

Cô ngồi xuống, hít một hơi sâu, và quyết định làm cái việc cuối cùng. Cô sẽ phóng to hết cỡ. Cô sẽ nhìn cho rõ cái thứ trên cánh cửa.

Cô sẽ chứng minh đó chỉ là nhiễu hạt, một đốm ngẫu nhiên mà bộ óc cô đang cố nhồi nhét ý nghĩa vào, cái trò mà người ta gọi là thấy mặt người trong đám mây, thấy hình thù trong vết loang.

Cô là người biết bộ óc lừa người ta thế nào. Cô đã viết về nó. Cô sẽ không để nó lừa mình.

Con trỏ chuột lăn. Hình ảnh phình to. Cánh cửa gỗ tối lấp đầy màn hình.

Cái hình tròn có nét chia bên trong hiện ra rõ dần. Nó giống một con dấu. Một vòng tròn, bên trong chia thành chín ô không đều, mỗi ô có một nét khắc nhỏ mà Vy chưa từng thấy ở bất cứ di tích nào cô từng ghi chép.

Cô khựng lại một nhịp. Trí nhớ nghề nghiệp của cô lật giở qua hàng trăm hoa văn đình chùa, lưỡng nghi, bát quái, tứ linh, không khớp cái nào.

Cái này lạ. Cái này không thuộc về bất cứ thời nào, bất cứ phái nào cô biết. Nó có một sự cân đối lạnh lùng, như một thứ được thiết kế chứ không phải mọc lên từ tín ngưỡng dân gian.

Như một cái khóa. Cô nhìn nó hồi lâu, và càng nhìn càng thấy nó không giống một biểu tượng để thờ, mà giống một thứ để vận hành, một bộ phận của một cỗ máy nào đó mà cô chưa hiểu.

Nhưng đó chưa phải điều khiến tay cô buông chuột.

Vy kéo khung nhìn lùi xuống một chút, từ cánh cửa xuống bậc thềm đá phía trước đền. Và cô dừng lại. Tay cô vẫn đặt trên bàn rê, nhưng không nhúc nhích nữa.

Trên bậc thềm thứ ba, dưới mái đền không tồn tại, trong ngôi đền không có thật, có một người đang đứng.

Một người phụ nữ. Quay mặt ra ngoài, nhìn thẳng về phía ống kính. Tóc xõa một bên vai vì gió biển. Mặc chiếc áo sơ mi xanh nhạt, ống tay xắn tới khuỷu. Một tay buông thõng dọc thân, một tay đưa lên che ngang trán như đang nhìn về phía mặt trời chiều.

Vy biết chiếc áo đó. Cô đã mặc nó suốt chuyến đi ấy, cái áo sơ mi xanh đã sờn cổ mà cô vứt đi từ năm ngoái. Vy biết dáng đứng đó.

Vy đã đứng đúng tư thế ấy không biết bao nhiêu lần để chụp ngược sáng, một tay che trán hắt nắng, người hơi nghiêng. Cô biết cả cái cách tóc mình bay khi gió thổi từ biển vào.

Cô biết cái dáng người ấy hơn cả biết mặt mình trong gương, vì người ta hiếm khi thấy mình từ phía sau, mà đây lại là một dáng cô đã nhìn thấy hàng trăm lần trong chính những tấm ảnh tự chụp của mình.

Người phụ nữ trên bậc thềm đền là chính cô.

Cùng một buổi chiều, cô đứng quay lưng ra biển ở mép bãi đá, tay không che trán, tóc bay.

Và cùng buổi chiều ấy, trong cùng một khoảnh khắc cô bấm máy, cách đó vài chục mét, trên bậc thềm thứ ba của một ngôi đền chưa từng có trong bất cứ hồ sơ di tích nào trên đời, cô cũng đang đứng, tay che trán, nhìn về phía chính mình.

Ngọn đèn bàn chớp một cái, rồi sáng lại. Cái lò sưởi nhỏ kêu tách một tiếng. Quạt trần trên đầu vẫn quay, đếm những vòng không bao giờ hết. Và Khánh Vy ngồi chết lặng trước màn hình, không dám chớp mắt.

Vì cô có một cảm giác rất rõ rệt, lạnh buốt và hoàn toàn phi lý, rằng người phụ nữ trên bậc thềm kia đang chờ. Rằng nếu cô chớp mắt, dù chỉ một phần giây, người ấy sẽ bỏ tay xuống khỏi trán. Và lần này, sẽ nhìn thấy cô.