Chương 4: Người đàn bà mượn mặt

Đoạn camera dài bốn phút mười chín giây, và trong bốn phút mười chín giây đó, người đàn bà bước qua khung hình ba lần, mỗi lần với một khuôn mặt khác nhau.

An xem nó lần thứ bảy trong căn phòng tối của mình, màn hình laptop là nguồn sáng duy nhất, cuốn kinh nằm cạnh khuỷu tay anh trên bàn, đóng, im.

Đã ba giờ sáng. Căn hộ một phòng của anh ở quận 4 chật, cũ, một cửa sổ nhìn ra bức tường nhà bên với vệt nước mưa chảy thành hình rễ cây.

Anh sống ở đây sáu năm và chưa bao giờ thấy nó nhỏ như đêm nay, khi ngoài anh và cái máy còn có một cuốn sách anh không dám rời mắt khỏi quá lâu.

Anh đã pha cà phê từ lúc chín giờ tối và uống cạn, giờ đầu anh ong ong cái thứ tỉnh táo nhân tạo, thứ tỉnh táo làm mọi đường nét trên màn hình sắc hơn mức cần thiết.

Bên ngoài, con hẻm dưới chân chung cư đã tắt tiếng từ lâu, chỉ thỉnh thoảng một chiếc xe máy về muộn rọt qua, ánh đèn quét một vệt vàng trên trần rồi tắt.

Đoạn phim là từ camera an ninh của một ngân hàng nhỏ ở quận Tân Bình, chỗ một trong ba người chết, một bà cụ tên Năm, có tài khoản.

Sau khi "bán" nhà, tài khoản bà Năm được rút sạch trong một buổi sáng, bởi một phụ nữ cầm giấy ủy quyền có chữ ký bà Năm, bà Năm khi đó đã nằm dưới mộ được tám tháng.

An xin được đoạn camera nhờ một mối quen trong ngành, một anh bảo vệ tốt bụng đã sao nó ra usb cho anh với điều kiện anh không nói tên anh ta.

Anh ta đưa cái usb cho anh trong một quán nhậu, mắt láo liên, và nói một câu anh không để tâm lúc đó nhưng giờ nhớ rõ: xem xong thì xóa đi anh, cái đoạn này tôi xem có ba lần mà đêm nào cũng nằm mơ thấy bả quay lại nhìn tôi.

Lúc nói câu đó anh ta cười, cố làm như đùa, nhưng bàn tay cầm ly bia run, và An, người đã ngồi với đủ loại nhân chứng, biết phân biệt cái run của một người say với cái run của một người sợ.

Lần đầu xem, An tưởng mình hoa mắt.

Người phụ nữ vào lúc 9:02 sáng đeo khẩu trang, áo khoác mỏng, tóc búi. 9:14, ả đi từ quầy giao dịch ra cửa, lần này không khẩu trang, và An thấy mặt: một phụ nữ chừng bốn mươi, gò má cao, mắt một mí. 9:31, ả quay lại, lấy thêm giấy tờ gì đó ở quầy, và lần này mặt ả khác hẳn: trẻ hơn, tròn hơn, mũi cao, một khuôn mặt không có một nét nào dính dáng tới khuôn mặt lúc 9:14.

Cùng bộ quần áo. Cùng dáng đi. Cùng cái búi tóc. Khác mặt.

An cắt từng khung hình, phóng to, đặt cạnh nhau. Anh đã làm nghề đủ lâu để biết camera có thể đánh lừa, ánh sáng, góc máy, độ nét. Nhưng đây không phải chuyện ánh sáng.

Đây là ba người đàn bà khác nhau trong cùng một bộ đồ, đi vào đi ra trong vòng nửa tiếng, và không một nhân viên ngân hàng nào trong đoạn phim tỏ ra thấy bất thường, ai cũng cúi đầu làm việc, ai cũng coi ả như một khách hàng bình thường, như thể mắt họ chỉ thấy một người duy nhất từ đầu tới cuối.

Anh tua lại đoạn ả đứng ở quầy, nhìn cô giao dịch viên ngồi đối diện. Người nhân viên ấy cười, gật, đẩy giấy tờ qua lại, thản nhiên như đang tiếp một bà nội trợ tới gửi tiền, không một lần nhìn lâu hơn một giây vào cái khuôn mặt đang đổi ngay trước mặt mình.

An ngồi thẳng lưng, một ý nghĩ lạnh chạy qua: không phải họ không thấy. Là họ không được phép thấy.

Có một chi tiết nhỏ làm anh dựng tóc gáy hơn cả ba khuôn mặt. Cái đồng hồ góc khung hình.

Ở giây người đàn bà đổi từ mặt thứ hai sang mặt thứ ba, đúng cái giây đó, đồng hồ camera khựng lại một nhịp, con số giây nhảy ngược một đơn vị rồi mới đi tiếp, một cái nấc nhỏ trong dòng thời gian mà chỉ người ngồi tua từng khung hình lúc ba giờ sáng mới bắt được.

Như thể việc thay một khuôn mặt cũng kéo theo việc bẻ cong vài giây đồng hồ. An ghi lại con số đó, dù anh không biết để làm gì. Anh chỉ biết, theo bản năng nghề, rằng những chi tiết thừa kiểu này không bao giờ là vô nghĩa.

Anh tua đi tua lại đoạn 9:14, chỗ thấy mặt rõ nhất. Khuôn mặt thứ hai, gò má cao, mắt một mí. An nhìn nó lâu, và một cái gì trong anh gợn lên, một cảm giác quen thuộc mơ hồ, như đã thấy mặt người này ở đâu.

Anh lục trí nhớ. Rồi anh mở máy tính bảng, vào kho ảnh tư liệu của tòa soạn, gõ tìm. Mất hai mươi phút. Anh tìm thấy: một mẩu tin ngắn từ năm 2020, một phụ nữ tên Lành mất tích khi đi giao hàng, gia đình treo thưởng, công an không tìm ra.

Tấm ảnh trong mẩu tin là khuôn mặt thứ hai. Gò má cao. Mắt một mí. Đúng từng nét. An ngồi thẳng lưng lên, tim đập nhanh dần.

Anh gõ tìm tiếp, lần này theo khuôn mặt thứ nhất, người đeo khẩu trang nhưng anh đoán được phần trên. Mất lâu hơn. Một phụ nữ tên Diễm, mất tích năm 2018 ở Biên Hòa. Cùng vầng trán. Cùng đôi mày.

Anh không tìm được người thứ ba. Chưa có ai báo, đúng như linh tính anh. Một người mới mất, mới bị lấy đi, mà chưa kịp có ai nhận ra là đã mất. An ngả người ra ghế. Anh đang nhìn vào một thứ thu thập mặt người như người ta thu thập tem.

Mỗi khuôn mặt là một người đàn bà đã biến mất, và ả đeo họ lên như đeo những cái mặt nạ, đi vào ngân hàng ký tên người chết, rút tiền người chết, dưới gương mặt của những người mất tích.

Một tội ác lồng trong một tội ác lồng trong một tội ác. Mười hai năm làm nghề, An chưa từng gặp một cấu trúc nào tàn nhẫn và gọn gàng đến thế.

Anh nghĩ tới những gia đình của Lành, của Diễm, đã treo thưởng, đã dán ảnh khắp các cột điện, đã chờ điện thoại reo suốt mấy năm, mà không biết người thân mình giờ là một cái mặt nạ đi lại trong thành phố, ký những chữ ký không phải của mình.

Anh mở cuốn kinh.

Từ cái buổi với ông Hứa, An đã học được cách dùng nó. Cuốn kinh hiện chữ khi có người nói dối. Nhưng nói dối không nhất thiết phải là một cái miệng đang nói. Anh đã thử: một tờ khai gian đặt lên trang kinh cũng làm chữ hiện.

Một bức ảnh dàn dựng cũng làm chữ hiện. Bất cứ thứ gì mang trong nó một lời dối, một sự giả, một cái mặt nạ, cuốn kinh đều ngửi được. Và một người đàn bà có ba khuôn mặt thì, An nghĩ, không gì dối hơn thế.

Anh đặt laptop cạnh cuốn kinh đang mở, tua tới khung hình 9:31, khuôn mặt thứ ba, và để hình dừng ở đó, sáng rực giữa phòng tối. Anh đặt ba đầu ngón tay lên trang giấy ngà, nhẹ, như đã quen, và chờ.

Trang kinh ấm lên gần như tức thì.

Chữ tới nhanh hơn lần trước, như cuốn kinh đã quen tay anh, đã chờ. Nét đen ngả nghiêng tự khắc mình lên giấy, ướt, bốc hơi mỏng. An cúi xuống đọc, và lần này cái lạnh chạy dọc sống lưng anh tới trước cả khi anh hiểu hết.

*Ả không mượn quần áo. Ả mượn mặt. Mỗi khuôn mặt ngươi thấy là của một người đã mất tích. Người thứ nhất biến mất năm hai ngàn mười tám, người thứ hai năm hai ngàn hai mươi, người thứ ba mới đây thôi, chưa ai báo.

Ả không giết họ. Ả còn để họ sống, ở một nơi không có gương. Ả chỉ lấy mặt. Một người không có mặt thì không có tên, không có giấy tờ, không có ai tìm. Họ vẫn thở, trong bóng tối, không nhớ nổi mình là ai.*

An phải đứng dậy, đi vài bước trong phòng, hít thở. Anh đã viết về buôn người, về lừa đảo, về những thứ đen tối nhất con người làm với nhau. Nhưng đây là một thứ khác.

Đây là một sự ác không có động cơ con người, một sự ác lấy mặt người ta làm áo mặc. Anh nghĩ tới ba người phụ nữ đang ở đâu đó, còn sống, soi vào một mặt nước và không thấy gì, và anh phải bám vào thành ghế.

Anh đứng đó, trong cái phòng chật chỉ rộng vài bước chân, và lần đầu anh thấy chính căn hộ của mình cũng có một thứ gì đó không an toàn, như thể cái bóng tối trong những dòng chữ vừa đọc đã len qua màn hình mà vào ở chung với anh.

Một nơi không có gương. Cái cụm từ đó bám lấy anh. Anh nghĩ tới chuyện ấy nghĩa là gì, sống mà không có khuôn mặt, thức dậy mỗi sáng không biết mình là ai, không nhớ tên mình, không nhớ con cái mình, vì khuôn mặt là cái đầu tiên người ta nhận ra ở chính mình.

Họ vẫn thở, cuốn kinh viết vậy. An nghĩ về cái động từ đó, lạnh và chính xác, và anh hiểu rằng cuốn kinh không bao giờ nói dối, đó là cả vấn đề, nó chỉ nói đúng cái sự thật trần trụi nhất, cái sự thật người thường vẫn phải bọc trong lời nói dối để chịu đựng nổi.

Anh tự hỏi ba người đàn bà kia có còn ý thức được rằng mình đang mất gì không, hay là khi mặt đã bị lấy thì cả cái khả năng đau khổ vì nó cũng bị lấy theo.

Anh không biết đáp án nào tệ hơn. Theo thói quen, anh với tay lấy cuốn sổ, định ghi một dòng, rồi nhận ra mình chẳng biết ghi gì. Đây không phải đầu mối có thể gạch chân. Đây là thứ chỉ một mình anh biết, và không tòa soạn nào dám in.

Anh quay lại bàn. Anh cần biết ả là ai. Một cái tên. Anh luôn cần một cái tên, vì có tên là có đầu mối, có đầu mối là lần ra được, lần ra được là viết được, viết được là phơi được ra ánh sáng, và ánh sáng là thứ duy nhất anh biết để chống lại những thứ này.

- Ả là ai, anh nói thành tiếng, trong căn phòng trống, với cuốn kinh. Tên ả là gì.

Cuốn kinh không trả lời ngay. Trang giấy lặng đi một lúc, lạnh lại, như đang cân nhắc. An ngồi chờ, nghe tiếng đồng hồ trên tường, nghe tiếng máy lạnh, nghe tiếng máu trong tai mình. Rồi, ở khoảng trống dưới những dòng vừa rồi, mặt giấy bắt đầu gợn trở lại.

Một con chữ hiện ra. Rồi một con nữa. Chậm hơn nhiều so với lúc nãy, như thể viết cái này khó hơn, như thể chính cuốn kinh cũng phải dùng sức.

Và chữ này không đen.

Nó hiện ra đỏ. Một màu đỏ sậm, đặc, không phải đỏ tươi của mực mới mà là đỏ của một thứ đã đông lại, thẫm gần như đen ở viền nét, rịn ra từ trong thớ giấy như giấy đang bị thương từ bên trong.

An nhìn từng nét đỏ tự kéo mình thành hình, và anh nhận ra anh đang nín thở. Đây là lần đầu cuốn kinh viết một thứ bằng màu đỏ.

Mọi sự thật khác nó kể đều bằng đen. Chỉ cái tên này, chỉ cái tên thật của ả, nó mới chịu rịn máu ra mà viết.

Một cái tên hiện trọn trên trang giấy, đỏ và ướt, và An đọc nó.

Anh sẽ không bao giờ viết lại cái tên đó ra giấy thường, không bao giờ gõ nó vào máy, vì ngay khoảnh khắc đọc nó anh đã hiểu, theo cái cách người ta hiểu một điều mà không cần ai dạy, rằng cái tên này là một thứ vũ khí, và cũng là một thứ bẫy.

Anh đọc nó một lần, in nó vào đầu, rồi gập sổ lại.

Ngay lúc anh gập sổ, màn hình laptop, vẫn đang dừng ở khung hình 9:31, chớp một cái.

Khuôn mặt thứ ba trên màn hình quay lại. Quay thẳng vào camera. Vào anh.

Đoạn phim đã dừng. An biết nó đã dừng, anh đã bấm dừng, thanh thời gian đứng im ở 9:31.

Nhưng khuôn mặt trên màn hình vừa xoay, chậm, mượt, từ nghiêng sang thẳng, hai con mắt một mí tìm đúng vào ống kính như tìm vào mắt anh qua bao nhiêu lớp thời gian và thủy tinh. Và cái miệng, cái miệng trên khuôn mặt vay mượn đó, mấp máy.

An không nghe được tiếng. Nhưng anh đọc được khẩu hình, anh vẫn luôn giỏi đọc khẩu hình, đó là một kỹ năng nghề. Ba tiếng. Lặp lại. Ba tiếng tròn vành rõ chữ trên một khuôn mặt không phải của ả.

*Trả. Tên. Lại.*

Rồi màn hình tối hẳn, laptop sập nguồn, và căn phòng chìm vào bóng tối hoàn toàn, chỉ còn cuốn kinh trên bàn, phát ra, ở chỗ cái tên đỏ vừa hiện, một thứ ánh đỏ rất mờ, như than sắp tàn, đủ để An thấy bàn tay mình khi anh đưa nó lên trước mặt, và thấy rằng nó đang run.